{"id":1482,"date":"2022-12-08T22:03:27","date_gmt":"2022-12-08T21:03:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sp3yor.net\/?p=1482"},"modified":"2022-12-09T18:00:17","modified_gmt":"2022-12-09T17:00:17","slug":"tlumienie-trasy-ukf-w-warunkach-miejskich-przyklad-praktyczny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sp3yor.net\/?p=1482","title":{"rendered":"T\u0142umienie trasy UKF w warunkach miejskich – przyk\u0142ad praktyczny"},"content":{"rendered":"\n

WST\u0118P<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 ze wspania\u0142ych cech kr\u00f3tkofalarstwa, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 czerpania rado\u015bci z ma\u0142ych sukces\u00f3w, kt\u00f3rych 99% spo\u0142ecze\u0144stwa prawdopodobnie nie rozumie. No c\u00f3\u017c – ich strata. Ma\u0142ym sukcesem kolegi W\u0142adka SP3CET by\u0142o zainstalowanie na dachu bloku anteny typu Diamond X-50. Posiadacze zestaw\u00f3w zfazowanych yagi u\u015bmiechaj\u0105 si\u0119 z politowaniem, mieszka\u0144cy parter\u00f3w nadaj\u0105cy z karniszy i magnes\u00f3wek zazdroszcz\u0105, s\u0105siedzi nie zwracaj\u0105 uwagi (w ko\u0144cu to X-50), a cz\u0142owiek si\u0119 cieszy. W ramach tej rado\u015bci, ja, SQ3SWF, zacz\u0105\u0142em testowa\u0107 z W\u0142adkiem jak moja X-50 na dachu 5-pi\u0119trowca s\u0142yszy si\u0119 z jego X-50.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Dwie szcz\u0119\u015bliwe X-50.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

ROZWINI\u0118CIE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Jak mog\u0105 s\u0142ysze\u0107 si\u0119 na UKF dwie stacje, odleg\u0142e o ok. 7 kilometr\u00f3w, z antenami na dachach budynk\u00f3w, bez istotnych przeszk\u00f3d terenowych? „Raczej dobrze” – powinien powiedzie\u0107 w trakcie ustnego egzaminu w UKE m\u0142ody kandydat na kr\u00f3tkofalowca. „To raczej, czy dobrze?” „…?” „\u017bartujemy, zda\u0142 pan”.<\/p>\n\n\n\n

I zda\u0142 s\u0142usznie, bo przy takim dystansie, braku przeszk\u00f3d, relatywnie kr\u00f3tkich kablach i transceiverach o s\u0142usznej mocy (SP3CET: FT-991 \/ 50W, SQ3SWF: TS-2000 \/ 100W), sygna\u0142 musi by\u0107 doskona\u0142y. Kalkulator<\/a> t\u0142umienia trasy potwierdza – ~ 90 dB straty, przy 100 W mocy nadajnika (+50 dBm) powinno da\u0107 ~ -40 dBm u korespondenta, co jak wiadomo powszechnie, wystarczy, \u017ceby nawet bardzo t\u0119py odbiornik wyda\u0142 z siebie czysty g\u0142os.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

No i sygna\u0142 by\u0142 doskona\u0142y – potestowali\u015bmy z W\u0142adkiem FM na 70 cm (skale w TRX domkni\u0119te), po czym przeszli\u015bmy na SSB na 70cm (S9+), po czym przeskoczyli\u015bmy na troszk\u0119 bardziej zaszumione miastem pasmo 2m (144,200 MHz), ale i tutaj da\u0142o si\u0119 bez problemu rozmawia\u0107, a sygna\u0142 mocno wstrz\u0105sa\u0142 wirtualn\u0105 wskaz\u00f3wk\u0105 S-metra a\u017c do cyfry „9”.<\/p>\n\n\n\n

Po wymianie wielu zda\u0144 na tematy r\u00f3\u017cne, udali\u015bmy si\u0119 w swoje strony, tzn. ja do czynno\u015bci domowych, a W\u0142adek oznajmi\u0142, \u017ce przechodzi na cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 wywo\u0142awcz\u0105 i spr\u00f3buje otworzy\u0107 squelch kt\u00f3remu\u015b z pozna\u0144skich s\u0142uchaczy 144,300 MHz. I ja przestroi\u0142em sw\u00f3j odbiornik na t\u0119 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, \u015bciszy\u0142em i zacz\u0105\u0142em zmierza\u0107 ku swoim sprawom, gdy us\u0142ysza\u0142em wywo\u0142anie og\u00f3lne od SP3CET, ale podejrzanie cicho. Rzut oka na S-metr pokaza\u0142 brak jakiegokolwiek wychylenia.<\/p>\n\n\n\n

PROBLEM<\/strong><\/p>\n\n\n\n

R\u00f3\u017cnica w sygnale na 144,300 w por\u00f3wnaniu do 144,200 by\u0142a dramatyczna. Lekkie zej\u015bcie w bok z 144,300 MHz, 10 kHz w g\u00f3r\u0119 lub w d\u00f3\u0142, pozwala\u0142o rozmawia\u0107 normalnie; powr\u00f3t na wywo\u0142awcz\u0105: klops, gorzej ni\u017c gdyby za\u0142\u0105czy\u0107 t\u0142umik w radiu.<\/p>\n\n\n\n

Rozpocz\u0119li\u015bmy wi\u0119c \u015bledztwo – spacer po pa\u015bmie, zmiennym krokiem, i por\u00f3wnywanie raport\u00f3w. Si\u0142a sygna\u0142\u00f3w w r\u00f3\u017cnych miejscach na pa\u015bmie by\u0142a r\u00f3\u017cna, ale tylko na 144,300 sygna\u0142 gin\u0105\u0142 prawie ca\u0142kowicie. W tej zagadce przynajmniej prawa fizyki by\u0142y z nami: nasze raporty by\u0142y „symetryczne”, tzn. je\u015bli ja by\u0142em s\u0142abo s\u0142yszany, to i s\u0142abo s\u0142ysza\u0142em. I dobrze, bo tak jak anteny, trasy radiowe zawsze powinny dzia\u0142a\u0107 tak samo „w obydwie strony”. <\/p>\n\n\n\n

Potestowali\u015bmy przez chwil\u0119 okolice 144,295 – 144,310 MHz. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ju\u017c odstrojenie si\u0119 o 2-3 kHz od „problematycznego” miejsca na pa\u015bmie pozwala na komfortow\u0105 rozmow\u0119 i 3-5 „S” na odbiorniku. Zdecydowali\u015bmy, \u017ce aby lepiej zrozumie\u0107 natur\u0119 zjawiska, nale\u017cy przeprowadzi\u0107…<\/p>\n\n\n\n

EKSPERYMENT<\/strong><\/p>\n\n\n\n

… polegaj\u0105cy na tym, \u017ce pod\u0142\u0105cz\u0119 do anteny SDR, w\u0142\u0105cz\u0119 nagrywanie, a W\u0142adek wci\u015bnie w swoim radiu PTT w trybie FM i za pomoc\u0105 ga\u0142ki VFO przeleci po pa\u015bmie w zakresie 144,200 – 144,350 MHz. Zarejestrowane dane zostan\u0105 nast\u0119pnie przeanalizowane za pomoc\u0105 jakiego\u015b magicznego fiku-miku<\/a>, i by\u0107 mo\u017ce poznamy sekret stoj\u0105cy za tym wysoce selektywnym zjawiskiem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Opr\u00f3cz tego, \u017ce w SDR++ na oko wida\u0107 „dziur\u0119” w okolicy cz\u0119stotliwo\u015bci wywo\u0142awczej, nale\u017ca\u0142o do tematu podej\u015b\u0107 troch\u0119 bardziej naukowo i dokona\u0107…<\/p>\n\n\n\n

ANALIZY DANYCH<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Program SDR++ pozwala na nagrywanie ca\u0142ego spektrum do pliku .wav. Ustawi\u0142em pr\u0119dko\u015b\u0107 samplowania na 256 ks\/s w moim Airspy HF+ i rozpocz\u0105\u0142em zapis. W\u0142adek przemi\u00f3t\u0142 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107, wszystko si\u0119 nagra\u0142o, czas spojrze\u0107 na dane.<\/p>\n\n\n\n

Aby naocznie zaobserwowa\u0107 zanik (troch\u0119 wyra\u017aniej, ni\u017c tylko na wodospadzie w SDR++), napisa\u0142em skrypt kt\u00f3ry wykonuje FFT na zapisanym sygnale, kawa\u0142ek po kawa\u0142ku, i dla ka\u017cdego „kube\u0142ka” cz\u0119stotliwo\u015bci, zapisuje jego maksymaln\u0105 warto\u015b\u0107. Ot, prosty „peak hold”. Jak kto\u015b lubi programowa\u0107, to tutaj jest kod<\/a> kt\u00f3ry napisa\u0142em. Moim oczom finalnie ukaza\u0142 si\u0119 taki oto wykres:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

Skala decybelowa na osi „Y” zosta\u0142a dobrana w taki spos\u00f3b, \u017ce warto\u015b\u0107 „0” reprezentuje maksymalny sygna\u0142 jaki odebra\u0142em, wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce 144,300 MHz to czarna dziura – ponad 30 decybeli t\u0142umienia i sygna\u0142 tylko minimalnie wystaj\u0105cy ponad t\u0142o szumowe. Opr\u00f3cz tego mamy do\u0142ek na ponad 20dB w okolicy 144,240 MHz i pewnie jeszcze kilka trudnych cz\u0119stotliwo\u015bci w obr\u0119bie pasma 2m, nieobj\u0119tych tym eksperymentem.<\/p>\n\n\n\n

DLACZEGO<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli do odbiornika docieraj\u0105 dwa sygna\u0142y: „bezpo\u015bredni” i odbity od jakiej\u015b przeszkody terenowej, i zdarzy si\u0119 tak, \u017ce ten odbity przypadkiem b\u0119dzie akurat obr\u00f3cony w fazie o 180\u00b0 wzgl\u0119dem oryginalnego, to zsumuj\u0105 si\u0119, a wynikiem sumy „x” i „-x” jest… zero! Dok\u0142adnie to zjawisko jest przyczyn\u0105 tego co zaobserwowali\u015bmy. Wyja\u015bnia te\u017c, dlaczego lekka zmiana cz\u0119stotliwo\u015bci pozwala na dalsz\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Powy\u017cszy wykres mocno przypomina szeroki sygna\u0142 cyfrowy DAB lub DVB-T obserwowany na SDRze – niekt\u00f3re cz\u0119stotliwo\u015bci s\u0105 bardzo mocno t\u0142umione w zwi\u0105zku z wielotorowo\u015bci\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

WNIOSKI I ROZWI\u0104ZANIA<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zmiana po\u0142o\u017cenia jednej z anten z pewno\u015bci\u0105 usun\u0119\u0142aby problem z 144,300 MHz. Z pewno\u015bci\u0105 wyst\u0105pi\u0142by on wtedy na innej cz\u0119stotliwo\u015bci: by\u0107 mo\u017ce mniej, a by\u0107 mo\u017ce bardziej dotkliwie. Podniesienie anten wy\u017cej powinno r\u00f3wnie\u017c poprawi\u0107 sytuacj\u0119, tzn. zmniejszy\u0107 ilo\u015b\u0107 odbitych sygna\u0142\u00f3w docieraj\u0105cych do odbiornika.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wielu z nas, radioamator\u00f3w, do\u015bwiadczy\u0142o takiego zjawiska w pasmach 2m\/70cm, czy to z anten\u0105 zamontowan\u0105 na sta\u0142e, kt\u00f3ra s\u0142yszy i nadaje \u015bwietnie, ale ma problem z tym jednym przemiennikiem\/stacj\u0105; czy to z r\u0119czniakiem w „odbijaj\u0105cej” zabudowie, gdzie krok w bok sprawia, \u017ce uci\u0105\u017cliwa \u0142\u0105czno\u015bc nagle staje sie bezproblemowa. Przy „w\u0105skim” sygnale FM\/SSB zjawisko jest do\u015b\u0107 tajemnicze, ale spojrzenie na szerszy fragment pasma, jak na wykresie powy\u017cej lub zrzucie ekranu poni\u017cej, pozwala lepiej pozna\u0107 jego natur\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Sygna\u0142 radia cyfrowego DAB+ – zmienianie po\u0142o\u017cenia anteny powoduje wzmocnienia i os\u0142abienia sygna\u0142u na r\u00f3\u017cnych cz\u0119stotliwo\u015bciach, przez zjawisko nak\u0142adania si\u0119 fal – w fazie, lub w przeciwfazie.<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Niczym innym nie jest te\u017c s\u0142ynny „efekt mobilowy”, czyli nast\u0119puj\u0105ce szybko po sobie wzmocnienia i os\u0142abienia, s\u0142yszane na sygna\u0142e poruszaj\u0105cej si\u0119 stacji.<\/p>\n\n\n\n

Wa\u017cnym wnioskiem jest te\u017c fakt, \u017ce ma\u0142e przemieszczenie anteny mo\u017ce bardzo mocno zmieni\u0107 charakterystyk\u0119 jej pracy. Nale\u017cy wi\u0119c z rezerw\u0105 podchodzi\u0107 do „test\u00f3w por\u00f3wnawczych”, gdzie kto\u015b zamontowa\u0142 dwie anteny obok siebie i na podstawie r\u00f3\u017cnic w sile odbieranych sygna\u0142\u00f3w wyci\u0105ga wnioski o skuteczno\u015bci ich pracy.<\/p>\n\n\n\n

UPDATE<\/strong>: Dok\u0142adnie taki sam wykres jaki uzyska\u0142em, ale nie wymagaj\u0105cy brudnej, programistycznej roboty, mo\u017cna uzyska\u0107 odtwarzaj\u0105c nagrany plik .wav w GNU Radio:<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n
\nhttps:\/\/streamable.com\/qb7itk\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

UPDATE 2:<\/strong> Tomek SP7Q podes\u0142a\u0142 link do artyku\u0142u napisanego przez SP6LB, mistrza fal ultrakr\u00f3tkich, bardzo porz\u0105dnie wyja\u015bniaj\u0105cego zaobserwowane zjawisko: http:\/\/www.elektronikjk.com\/pdf\/Dlaczego_na_kanalach_FM_roznie_slyszymy.pdf<\/a>. <\/p>\n\n\n\n

W kwestii propagacji nic si\u0119 nie zmieni\u0142o – ale technologia SDR pozwala teraz w przeci\u0105gu minut doskonale zwizualizowa\u0107 to, co kiedy\u015b wymaga\u0142o misternej pracy.<\/p>\n\n\n\n

Spisa\u0142, doleczaj\u0105cy katar, SQ3SWF.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WST\u0118P Jedn\u0105 ze wspania\u0142ych cech kr\u00f3tkofalarstwa, jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 czerpania rado\u015bci z ma\u0142ych sukces\u00f3w, kt\u00f3rych 99% spo\u0142ecze\u0144stwa prawdopodobnie nie rozumie. No c\u00f3\u017c – ich strata. Ma\u0142ym sukcesem kolegi W\u0142adka SP3CET by\u0142o zainstalowanie na dachu bloku anteny typu Diamond X-50. Posiadacze zestaw\u00f3w … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1482","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1482","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1482"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1509,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions\/1509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sp3yor.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}